 |
Borun Tarihçesi
| |
|
Bor'un en çok kullanılan türü olan Boraks binlerce yıldan beri bilinmektedir Mısırlılar ve Mezopotamya Uygarlıklarının, bazı hastalıkların tedavisi ve ölülerin mumyalanmasında, Çinlilerin porselenlerinin cilalanmasında, Babillilerin kıymetli metallerinin ergitilmesinde boraks kullandıkları
Borun Tarihçesi
Bor'un en çok kullanılan türü olan Boraks binlerce yıldan beri bilinmektedir Mısırlılar ve Mezopotamya Uygarlıklarının, bazı hastalıkların tedavisi ve ölülerin mumyalanmasında, Çinlilerin porselenlerinin cilalanmasında, Babillilerin kıymetli metallerinin ergitilmesinde boraks kullandıkları bilinmektedir.
Modern bor endüstrisi ise 13. yy.da boraksın Marco polo tarafından Tibet’ten Avrupa'ya getirilmesiyle başlamıştır. 1771 yılında, İtalya'nın Tuscani bölgesindeki sıcak su kaynaklarında Sassolit bulunduğu anlaşılmış, 1852' de Şili'de endüstriyel anlamda ilk boraks madenciliği başlamıştır. Nevada, California, Caliko Mountain ve Kramer yöresindeki yatakların bulunarak işletilmeye alınmasıyla ABD Dünya bor gereksinimini karşılayan birinci ülke haline gelmiştir. Türkiye' de ilk işletmenin, 1861 yılında çıkartılan "Maadin Nizannamesi" uyarınca 1865 yılında bir Fransız şirketine İşletme imtiyazı verilmesiyle, başladığı bilinmektedir.
1950 yılında Bigadiç ve 1952 yılında Mustafa Kemal Paşa yöresindeki kolemanit yatakları bulunmuştur. 1956 yılında Kütahya Emet Kolemanit. 1961 yılında Eskişehir Kırka Boraks yataklarının bulunması ve işletilmeye başlatılmasıyla Türkiye, dünya bor üretimi içinde 1955 yıllarında %3 olan payını 1962 de %15, 1977 de %39 düzeyine yükselmiş ve giderek artan üretimi nedeniyle de günümüzde ABD'nin en önemli rakibi haline gelmiştir.
Bor Madenciliğinde Önemli Tarihler Ve Türkiye'de Bor Madenciliğinin Tarihçesi
1702 Borik Asitin ilk kez İtalya’da laboratuar ölçeğinde üretimi
1830 İtalya’da ilk borik asit üretimi
1852 Şili’de ilk ticari bor madeni işletmeciliği
1861 İlk Osmanlı Maden Yasası
1864 Kaliforniya’da ilk ticari bor üretimi
1865 Aziziye/Susurluk bölgesindeki pandermit adlı kalsiyum boratın işletme hakkının Compaigne Industrielle Desmazures şirketine verilmesi, böylelikle Türkiye’de ilk bor madenciliğinin başlaması şirketin Türkiye orijinli madeni kullanarak Fransa’da bir boraks rafineri tesisi kurması,
1872 Nevada ve Kaliforniya’da ilk üleksit cevherinin bulunması ve üretimin başlaması
1881 Death Valley Boraks rezervinin bulunması
1885 Borate / Kaliforniya bor rezervinin bulunması “Twenty Mule Team” yıllarının başlangıcı
1887 Compaigne Industrielle des Mazures’e Aziziye rezervi işletme hakkının 50 yıllık süre ile verilmesi
1887 Sultançayır rezervinin Charles Hanson & Co. Şirketi tarafından işletmeye alınması
1887 İngiltere’de kurulan The Borax Company şirketinin Compaigne Industrielle des Mazures Aziziye rezervinde çoğunluk hissesini alması
1899 Borax Consolidated Limited (BCL)şirketinin kurulması
1899 Desmazures’e ait sahaların BCL tarafından alınması
1913 Kramer Bor yataklarının bulunması ( I. Dünya savaşı yılları, ABD 110.000 t/y boraks ile dünyanın en büyük üreticisi idi. )
1935 Türkiye’de maden arama ve işletme faaliyetlerini yapmak üzere Etibank ve MTA’nın kurulması
1951 Bigadiç Kolemanit rezervlerinin özel şirketler tarafından işletilmeye başlanması
1954 BCL’in Türkiye’deki madencilik faaliyetlerini geliştirmek amacı ile Türk Boraks Madencilik A.Ş.ni kurması
1954 Sultançayırı maden ocağının kapatılması
1958 Etibank Emet yataklarından ilk cevherin üretimi
1959 Türkiye’nin ilk cevher ihracatı
1960 Türk Boraks Madencilik A.Ş. ve Türk ortakları tarafından Kırka Sodyum Borat yataklarının bulunması
1964 Etibank’ın 20.000 t/y boraks dekahidrat kapasiteli ilk tesisinin işletmeye alınması
1968 Etibank’ın 6.000 t/y kapasiteli ilk borik asit tesisinin devreye alınması
1968 Bakanlar Kurulu kararı ile Türk Boraks Madencilik A.Ş.nin tüm maden arama ve işletme haklarının Etibank’a devri
1975 Bandırma Sodyum Perborat Tesisinin İşletmeye Alınması
1978 2172 sayılı yasa ile Bor rezervlerinin tüm madencilik ve işletme haklarının Etibank’a verilmesi
1984 Kırka I. Bor Türevleri Tesisinin işletmeye alınması
1987 Bandırma II. Borik Asit Tesisinin işletmeye alınması
1996 Kırka II. Boraks pentahidrat tesisinin işletmeye alınması
2001 Kırka III. Boraks pentahidrat tesisinin işletmeye alınması
2004 Emet Borik Asit Tesisinin devreye alınması
Çalışmalar her yıl hız kazanarak gelişmektedir.
Nuri Enes ÖLÇEN ve boren.gov.tr Sitelerinden alıntı yapılmıştır.
| Borun Tarihçesi - ile ilgili Diğer linkler |
|
|
|
|
|
Ana Sayfa
